O pierwszej idei budowy pomnika Dzieci Głogowskich

grafika historia Głogowa z Dariuszem Andrzejem Czają

11 sierpnia 1959 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Głogowie podjęło uchwałę w sprawie nadania imion szkołom: Szkole Podstawowej nr 1 nadano imię Dzieci Głogowskich, zaś Liceum Ogólnokształcącemu – imię Bolesława Krzywoustego. Oficjalne odsłonięcie tablic z nadanymi imionami nastąpiło w obu placówkach pod koniec sierpnia 1959 roku, w czasie trwania Dni Głogowa, których program nawiązywał do 850. rocznicy historycznej obrony miasta. W tym samym czasie, na Placu Jana z Głogowa, nastąpiło również odsłonięcie głazu z pamiątkową tablicą, dotyczącą wydarzeń z XII wieku. Był to pierwszy w Głogowie symbol pamięci o obronie grodu przed najazdem wojsk niemieckich i czeskich na Polskę w 1109 roku. Pierwszy, ale nie ostatni…

Inicjatywa budowy Pomnika Dzieci Głogowskich zrodziła się podczas spotkania pionierów Ziemi Głogowskiej z władzami powiatu głogowskiego na początku maja 1966 roku. Tuż po nim, Prezydium Powiatowego Komitetu FJN zwróciło się do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z propozycją wzniesienia takiego monumentu. Wobec braku przeciwwskazań, 23 maja 1966 roku, w związku z obchodami Tysiąclecia Państwa Polskiego, władze powiatowe oraz komitet Obchodów Tysiąclecia PRL w Głogowie powołały do życia Roboczy Społeczny Komitet Budowy Pomnika „Męczeństwa Dzieci Polskich i Włączenia Głogowa do Macierzy”. Przewodniczącym komitetu został Adam Pawluś, zastępcą Walenty Nawrocki, sekretarzem Mieczysław Kaczkowski. Już w czerwcu odbyły się trzy posiedzenia Komitetu, podczas których omawiano najważniejsze zagadnienia, związane z lokalizacją pomnika, sposobem gromadzenia funduszy na budowę, ogłoszeniem konkursu na projekt oraz możliwościami zainteresowania inicjatywą władz centralnych z Januszem Wieczorkiem – ówczesnym szefem Urzędu Rady Ministrów oraz przewodniczącym Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

W grudniu 1966 roku w Narodowym Banku Polskim w Głogowie otwarto rachunek Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Dzieci Głogowskich. Wówczas też jego członkowie zwrócili się do mieszkańców powiatu głogowskiego z apelem o czynne poparcie inicjatywy. Ogłoszono też konkurs dla plastyków na projekt monumentu. Mimo, że wpłynęło nań aż 30 propozycji, tylko jeden autor zadeklarował gotowość realizacji pomnika. Jego projekt nie zyskał jednak uznania członków komitetu. W związku z podjęciem decyzji o budowie w Warszawie Centrum Zdrowia Dziecka, które miało pełnić rolę Pomnika Męczeństwa Dzieci Polskich, w lutym 1969 roku, podczas posiedzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze, pojawiła się sugestia wycofania się z planowanej budowy pomnika w Głogowie. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Głogowie sugestię tę odrzuciło, stwierdzając, że został już ogłoszony konkurs na projekt pomnika i poniesiono pierwsze koszty, związane z jego organizacją. Cała ta sytuacja sprawiła jednak, że zaangażowanie Komitetu Budowy znacząco osłabło. Wstrzymano również zbiórkę pieniędzy, a patowa sytuacja trwała do połowy lat 70. W kwestii budowy pomnika przez kilka kolejnych lat nie działo się nic godnego uwagi…

Dariusz Andrzej Czaja

Głaz z 1959 r. – pierwszy w Głogowie symbol pamięci o obronie grodu z 1109 r. Kilka lat później miał powstać pomnik Dzieci Głogowskich. Powstał dopiero 20 lat później.