W kolejnej odsłonie cyklu „Historia Głogowa” Dariusz Andrzej Czaja opowiada o historii szkoły kolegiackiej.
Wraz z zakończeniem ferii zimowych i powrotem uczniów do szkół, zachęcam do przeczytania o pierwszej w dziejach Głogowa szkole – funkcjonującej przy kolegiacie. W latach 1200-1249 w kapitule wrocławskiej funkcjonowało 19 kanoników, posiadających tytuł magistra lub doktora. Z tego powodu XIII-w. uważany był dla wrocławskiej szkoły katedralnej za złoty, a jej renoma znana była w Zachodniej Europie. Miało to duże znaczenie dla szkolnictwa diecezjalnego i powstających szkół kolegiackich. Konieczność udziału szkoły w liturgii podkreśliła m.in. kapituła głogowska w 1309 roku, w której twierdzono, że bez szkoły kolegiackiej nie jest możliwe sprawowanie liturgii a istnienie samej kapituły byłoby zagrożone.
Szkoła przy kolegiacie była pierwszą w tego typu placówką w Głogowie, jednak nie znamy dokładnej daty jej powstania. Na jej czele stanął scholastyk Rambold, który od 1247 roku występuje jako kanclerz w dokumentach książąt: Bolesława Rogatki, Konrada I i Henryka III. Jako kanclerza i scholastyka potwierdzają go też dokumenty z lat 1253-1255. Kanclerzem książąt głogowskich był również drugi scholastyk Nicolaus Ricardi, pełniący równocześnie obowiązki kanonika katedralnego we Wrocławiu.
Scholastycy głogowscy byli ludźmi wykształconymi i światłymi, nierzadko pełnili odpowiedzialne i prestiżowe funkcje o charakterze dyplomatycznym. Scholastyk kolegiacki z początku XIV-w. Lutold posiadał tytuł magistra – stopień naukowy, który wówczas należał do rzadkości i świadczył o ukończeniu studiów za granicą (W Polsce Akademia Krakowska uruchomiona została w 1364 roku). Wysokie stanowisko scholastyka (wyodrębnione z innych godności kapitulnych ok. 1219 roku) wskazywało na ważną rolę tej funkcji w diecezji oraz znaczenie, jakie przywiązywali biskupi do kwestii szkolnictwa.
Szkoła kolegiacka w Głogowie była wówczas centralnym ośrodkiem życia intelektualnego nie tylko dla miasta ale i Księstwa Głogowskiego. Nauki w niej pobierali najwybitniejsi synowie ziemi głogowskiej – m.in. pionier drukarstwa śląskiego i kanonik wrocławski – Kaspar Elyan czy profesor Akademii Krakowskiej, nauczyciel Mikołaja Kopernika – Jan z Głogowa. Naturalną rzeczą było to, że wielu jej absolwentów kontynuowało naukę na wielu uczelniach (np. w połowie XV-w. w Krakowie studiowało ok. 120 głogowian).
Wielkie zasługi w dziedzinie rozpowszechniania nauki i kultury położyła też kapituła głogowska poprzez zgromadzony w bibliotece kolegiackiej księgozbiór. Sama biblioteka należała do najstarszych na Śląsku.
Do napisania materiału pomocny mi był tekst ks. dr. Aleksandra Walkowiaka pt. „Szkoła kolegiacka w Głogowie”, zamieszczony w kwartalniku „Historyczny Głogów” nr 15-IV/2019.
Dariusz Andrzej Czaja
Znajdziesz nas na: