W głogowskiej kolegiacie znajduje się zaliczana do wybitnych dzieł plastyki kamiennej i sepulkralnej na Śląsku płyta przykrywająca pierwotnie tumbę – nagrobek księżnej Małgorzaty Cylejskiej. Zabytek ten, datowany na I połowę XVI wieku, jest największą późnośredniowieczną płytą nagrobną na Śląsku.
Małgorzata była wyjątkową postacią. Urodziła się ok. 1411 roku ze związku Hermana III, hrabiego Cilly oraz Elżbiety von Abensberg. Była ostatnią z rodu prekursorów państwowości słoweńskiej, co daje jego przedstawicielom w tym państwie szczególnie znaczenie, pamięć i szacunek. W 1430 roku wyszła za mąż za hrabiego Hermana I a ich krótki związek przyniósł czwórkę dzieci. Po pięciu latach małżeństwa, księżna została wdową a kolejnym jej mężem został książę cieszyński i głogowsko-ścinawski Władysław, którego poślubiła w grudniu 1444 roku. Związek ten nie przyniósł potomstwa i podobnie jak wcześniejszy, nie trwał długo. Sześć lat później Władysław zmarł a po jego odejściu, Małgorzata rozpoczęła rządy połową księstwa głogowskiego, które stanowiło jej wdowią oprawę.
Odznaczała się wielką pobożnością. Dała temu wyraz w fundacjach i aktach dobroczynności. Franciszkanom ufundowała klasztor, szczególną łaskawość okazywała też Żydom. Mądrymi rządami zaskarbiła sobie serca większości głogowian. Zmarła w lipcu 1480 roku a do swojego końca broniła swego spadku przed zaborczym księciem żagańskim – Janem II Szalonym.
A sama płyta nagrobna księżnej, którą można podziwiać w kolegiacie, imponuje wielkością (254 x 170 cm). Znajduje się na niej postać kobieca, której głowa nakryta jest książęcą mitrą i spoczywa na poduszce. Oczy księżna ma jednak otwarte a w rękach trzyma różaniec. Wokół postaci znajduje się napis „W roku 1480 zmarła jaśnie oświecona Małgorzata, księżna Śląska i Pani Wielkiego Głogowa, z domu hrabianka Cilje”. Trzy herbowe gwiazdy rodu Małgorzaty, znajdujące się w herbie wyrytym na nagrobku księżnej, figurują również w godle i na fladze niepodległej Słowenii. Co ciekawe wieść o znajdującym się w Głogowie nagrobku Małgorzaty, wywołała na w Słowenii sensację. Od tego czasu w naszym mieście zaczęli pojawiać sie turyści z tego bałkańskiego kraju.
Uchwałą z 25 marca 2003 roku Rada Miejska w Głogowie, nadała ulicy łączącej ulicę Kazimierza Sprawiedliwego z ulicą Książąt Żagańskich imię Małgorzaty Cylejskiej.
Tekst i zdjęcie: Dariusz Andrzej Czaja
Płyta nagrobna księżnej Małgorzaty w głogowskiej kolegiacie