Na znajdującym się na Starym Mieście skwerze ks. prał. Zbigniewa Kutzana, od września 2010 roku usytuowany jest pomnik ofiar zbrodni katyńskiej i katastrofy smoleńskiej. Jego głównym elementem, zbudowanym w formie nagrobka, jest pęknięta płyta, zawierająca nazwiska zarówno zamordowanych polskich oficerów w 1940 roku oraz 96 ofiar katastrofy lotniczej pod Smoleńskiem w 2010 roku.
Monument powstał z inicjatywy społeczności szkolnej Gimnazjum nr 3 im. Jana z Głogowa oraz Głogowskiej Rodziny Katyńskiej w ramach projektu „Katyń… Ocalić od Zapomnienia”. Zaprojektował go głogowski architekt Dariusz Wojtowicz a elementy z granitu wykonał Zakład Kamieniarski Jacka Mazurka. Pierwotnie miał to być pomnik poświęcony ofiarom zbrodni katyńskiej, ponieważ idea jego postawienia miała miejsce przed katastrofą smoleńską. Ze względu na tragiczne wydarzania z kwietnia 2010 roku, projekt pomnika został zmieniony.
Wybudowano go w formie minimalistycznej z zastosowaniem granitu i stali. Składa się z części pionowej – obelisku z symbolicznie przekrzywionym czarnym krzyżem i datą „1940” oraz poziomej płyty, na której upamiętniono ofiary zbrodni katyńskiej i ofiary katastrofy lotniczej pod Smoleńskiem. Obydwa te tragiczne dla dziejów Polski wydarzenia rozdziela pęknięcie na płycie. Górna część posiada napis: „Katyń 1940”, sentencję o treści: „Jeśli miałbym zapomnieć o nich, Ty Boże na niebie zapomnij o mnie” oraz nazwiska 16 ofiar zbrodni sowieckich, których rodziny mieszkają w Głogowie. Natomiast dolna część płyty zawiera nazwiska ofiar katastrofy lotniczej oraz napis „Smoleńsk 2010”.
W sąsiedztwie monumentu, posadzono początkowo dwanaście dębów katyńskich a w ich pobliżu zainstalowano okolicznościowe granitowe tabliczki z nazwiskami pomordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze w 1940 roku. Drzewa symbolizują rodziny mieszkające w Głogowie, które straciły bliskich z rąk sowieckich oprawców. W 2013 roku pojawiły się kolejne drzewa oraz tabliczki dotyczące pochodzących z Dolnego Śląska ofiar katastrofy lotniczej. Łącznie dziś już jest 30 dębów.
Odsłonięcie pomnika nastąpiło 17 września 2010 roku – w dniu 70. rocznicy napaści ZSRR na Polskę. Uroczystości poprzedziła Msza Święta w kościele Bożego Ciała. Obok licznie zgromadzonych głogowian, w jego odsłonięciu uczestniczyli również najbliżsi ofiar katastrofy smoleńskiej: żona Jerzego Szmajdzińskiego – Małgorzata i mąż Aleksandry Natalii-Świat – Jacek. Oboje są obecnie posłami na Sejm RP.
Obecnie co roku odbywają się w tym miejscu uroczystości przy okazji kolejnych rocznic katastrofy lotniczej (10 kwietnia) oraz w ramach Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej (13 kwietnia).
Tekst i zdjęcia: Dariusz Andrzej Czaja
Pomnik w pełnej okazałości.