Dariusz Andrzej Czaja przybliża nam kolejne ciekawostki z historii Głogowa. Tym razem dowiemy się więcej o głogowskiej cerkwi.
Tuż przy rondzie im. Romana Dmowskiego, sąsiadującego z ul. Krzywoustego, znajduje się cerkiew, należąca do parafii prawosławnej pw. św. Męczennika Maksyma Gorlickiego. Do końca XX wieku w miejscu tym widoczny był poniemiecki tzw. blokhauz, a wierni parafii prawosławnej otrzymali; mimo początkowych oporów; od władz miejskich zgodę na jego przebudowę i nadbudowanie cerkwi. Przychylnością wykazał się również wojewódzki konserwator zabytków. W dniu 28 lutego 1999 roku został powołany Społeczny Komitet Przebudowy Bunkra Obronnego na Cerkiew Prawosławną. Już dwa lata później odprawiono w obiekcie pierwsze całonocne czuwanie i tam, do połowy 2007 roku, odbywały się nabożeństwa.
Sam blokhauz wybudowany został, w ramach rozbudowy głogowskiej twierdzy, przez wojska pruskie w latach 70. XIX wieku. W 1944 roku włączono go do systemu ewentualnej obrony miasta przed Armią Czerwoną, a już rok później obiekt wykorzystany był przez wojska niemieckie w walkach o Festung Glogau. Podstawowym surowcem tej budowli (będącej prostokątem w rzucie i prostopadłościanem w bryle) jest cegła klinkierowa. Obiekt zachował się w stanie bardzo dobrym. Nie było pęknięć ścian i wilgoci. Jedynie od strony wejścia i czoła budowli widoczne były ślady po pocisków karabinowych. Wewnątrz znajdowały się cztery stanowiska strzeleckie dla broni palnej. Zachowały się stalowe mocowania prowadnic płyt ochronnych otworów strzeleckich. Stropodach czterospadowy i sklepienie łukowo-krzyżowe zachowały się w dobrym stanie. Studnia głębinowa była jednak zasypana.
Przez lata wierni starali się o własne miejsce do nabożeństw, jednak proponowane przez władze miejskie rozwiązania były przez nich nie do przyjęcia. Wśród propozycji znalazły się m.in.: jedna z działek na Starym Mieście, która wymagała badań archeologicznych na koszt zainteresowanych, jedna z kaplic w ruinach kościoła św. Mikołaja oraz podziemne pomieszczenia, znajdujące się w Fosie Miejskiej. Proponowano również budynki poza granicami miasta. Z żadnej ze wymienionych propozycji wierni nie skorzystali a impas ten trwał do 1999 roku. Głogowski architekt Dariusz Wojtowicz podjął się projektu cerkwi na obiekcie fortyfikacyjnym. Pierwsze prace budowlane ruszyły na przełomie lat 2001/2002. Rozpoczęto od wylania płyty nośnej i fundamentu pod absydę w części ołtarzowej. Wszelkie roboty finansowano głównie z datków parafian i wsparciu szeregu darczyńców (również z zagranicy), a także dotacjom z Urzędu Miejskiego. Od początku inwestycję tę koordynował ówczesny proboszcz parafii – ks. Sławomir Kondratiuk.
Wewnątrz cerkwi mieści się piękny ikonstans. Sprowadzeni w 2009 roku przez proboszcza ikonopiści z Moskwy i Kazania – Oleg Osetrow i Nikołaj Bierdnikow, pokrywali wnętrze świątyni polichromią. Na czas wykonywanych prac, mieszkali u ks. Kondratiuka w Rudnej, który codziennie o świcie przyjeżdżał z nimi do głogowskiej cerkwi. Na czas wykonywania polichromii potrzebne rusztowania wypożyczył parafii przedsiębiorca i właściciel firmy budowlanej – Marek Łosin, natomiast ikony do ikonostasu pisał Grzegorz Zinkiewicz z Bielska Podlaskiego. Nieco wcześniej, bo już w maju 2007 roku, Arcybiskup Jeremiasz dokonał uroczystej konsekracji tej prawosławnej świątyni.
Cerkiew zyskała na okazałości, gdy zamontowano na niej łącznie pięć kopuł, zwieńczonych krzyżami i przykrytych „złotą” blachą. Najwyższa z nich wznosi się na wysokość 20 m. W lutym 2015 roku, na dachu cerkwi prowadzone były prace dekarskie, związane z obiciem zakupioną i sprowadzoną z zagranicy pozłacaną blachą, której użyto do ostatniej – piątej kopuły, znajdującej się nad przedsionkową częścią budynku cerkwi. Władze miejskie ostatecznie przekazały parafii większy teren wokół budowli (7 arów) niż wnioskowano (3 ary), stąd wraz z jej budową, tuż przy cerkwi powstał w podkopanej skarpie mały parking, natomiast na skraju działki małe pomieszczenia sanitarne.
Filia prawosławnej parafii w Rudnej została założona w Głogowie w 1982 roku. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był dziekan okręgu lubińsko-legnickiego, ks. mitrat Michał Żuk. Pierwsze nabożeństwo było celebrowane 6 stycznia 1982 roku w rzymskokatolickiej kaplicy cmentarnej przy ul. Legnickiej, współużytkowanej przez prawosławnych do 2001 roku. Pierwszym proboszczem został ks. Anatol Fedasz, sprawujący tę posługę do 1989 roku, kiedy to zastąpił go ks. Kondriatuk. W 2019 roku proboszczem został ks. mitrat dr Dariusz Ciołka. Obecnie głogowska cerkiew pw. św. Maksyma Gorlickiego należy do utworzonego w 2000 roku dekanatu Lubin diecezji wrocławsko-szczecińskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Liczy ok. 25 rodzin, głównie Łemków, Ukraińców, Rosjan oraz Bułgarów. W ostatnich miesiącach w nabożeństwach bierze też udział ludność ukraińska, przybyła do Głogowa i okolic z powodu napaści Rosji na Ukrainę.
Materiał przygotował: Dariusz Andrzej Czaja
Znajdziesz nas na:
Zobacz też:
