Kotla i jej historia

W Kotli znajdują się zabytki wpisane do rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa
DGL News

Kotla (niem. Kuttlau) to wieś leżąca 10km na północ od Głogowa, zamieszkiwana przez ok. 1500 mieszkańców. Pierwsze wzmianki dotyczące miejscowości pochodzą z XIV w.

W XVIII w. ówczesna Kotla składała się z dwóch części: Górnej i Dolnej. Dolna należała do dóbr książęcych i mieściła na swoim terenie: pałac, folwark, kościół z zabudowaniami towarzyszącymi oraz karczmę, kilka wiatraków i miejsce targowe. Górna posiadała dwa folwarki, wiatrak, trzy karczmy oraz zabudowania mieszkalne i gospodarcze.

Około 1830 r. scalono kilka sąsiadujących ze sobą wiosek, dzięki czemu powstała rozległa miejscowość posiadająca własny przemysł i rzemiosło. Pełniła także funkcję osady targowej.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

– kościół parafialny pw. św. Marcina z XIV-XV w., XVIII w., 1930r.                                                                        

– zespół pałacowy                                                                                                                                             -dom nr 35 (d. nr 62), z XVIII w.                                                                                                                                        – -dom nr 137 (d. nr 95), z XVIII w.

Kościół św. Marcina pochodzi sprzed 1318 r. W formie gotyckiej budowli przetrwał do 1731 r. kiedy to strawił go pożar. Odbudowano go na bazie starych murów w stylu barokowym i niedługo potem kolejny raz został zniszczony przez Rosjan. Odbudowany i kilkukrotnie przebudowany istnieje do dziś.

Obok świątyni znajduje się kamienny krzyż wkomponowany w mur cmentarza kościelnego. Z krzyżem związana jest legenda. Według niej, w średniowieczu przy budowie wieży kościelnej pracowali ojciec z synem. Poróżnili się jednak w trakcie pracy i wywiązał się między nimi gwałtowny spór. Rozzłoszczony syn rzucił z wieży toporem w ojca, trafiając go w głowę i zabijając na miejscu. Krzyż ma upamiętniać to zdarzenie, a nocą w tym miejscu miał pojawiać się kot z gorejącymi oczami.

Pałac wzniesiony w połowie XVII wieku przez Johanna von Mullenau. W kolejnych latach był  przebudowywany (XIX i na początku XX w.) ale zachował swój pierwotny, barokowy charakter. W okresie PRL został przejęty przez PGR i w tym czasie sala reprezentacyjna służyła za magazyn zboża. Obecnie jest w rękach prywatnych.

W Kotli znajdował się także kościół ewangelicki. Powstał on na początku XIX w, a na początku XX w. dobudowano wieżę z zegarem. Po drugiej wojnie i opuszczeniu wsi przez ludność niemiecką, zaczął podupadać, aż wreszcie został wysadzony w 1961 r.

W powieści, związanego z regionem polskiego pisarza Edwarda Stachury, „Siekierezada albo Zima leśnych ludzi”, opartej częściowo na autentycznych wydarzeniach i postaciach miejscowość kryje się pod nazwą Hopla.

Źródła i foto: polska-org.pl, kotla.pl, kotlaactive.pl, facebook, H. Ostoia, I Rybka „Kotla. Studium historyczno-architektoniczne pałacu”, niederschlesien.info, W. Najgebauer.

Tekst: Centrum Informacji Turystycznej w Głogowie.